ضرورت رتبهبندی اعتباری اوراق تامینمالی در بازار سرمایه

بازار سرمایه در شرایط کنونی می بایست در جهت انعطاف مقررات انتشار اوراق بدهی گامهای موثر و بزرگتری بردارد. یکی از چالشهای اساسی انتشار اوراق بدهی، تامین رکن ضامن علاوه بر واگذاری دارایی مبنای انتشار در بازارسرمایه ایران است. به عبارت دیگر، بنگاههای اقتصادی در بازارسرمایه ایران هنگامی که تصمیم به تامینمالی از طریق انتشار ابزار بدهی میگیرند؛ علاوه بر اینکه دارایی مبنای انتشار را تحت یکی از عقود اسلامی به نهاد واسط واگذار میکنند، سازمانبورس برای تضمین تعهدات بانی، رکن ضامن را مطالبه میکند. بنابراین متقاضی علاوه بر واگذاری دارایی باید هزینه اضافی تامین رکن ضامن را هم پرداخت کند. این موضوع در کنار گران بودن تامینمالی بدهی به دلیل مشکلات ساختاری اقتصاد کلان کشور از جمله نرخ بهره بدون ریسک هزینههای انتشار اوراق را افزایش میدهد. استفاده از رتبه اعتباری به عنوان یکی از جایگزینهای تضمین تعهدات در مقررات پیشبینی شده است.
به نظر می رسد اگر بازار سرمایه ایران در جهت رونق تولید بخواهد گام موثر و بزرگی بردارد، عملیاتی کردن استفاده از رتبهبندی اعتباری اوراق تامینمالی یکی از موثرترین اقدامات در این حوزه خواهد بود. امروزه در دنیا برای انتشار اوراق بدهی ابتدا با استفاده از رتبه اعتباری اقدام به انتشار می شود و سپس اگر متقاضی تمایل داشت میتواند از بهبود دهندهاعتباری استفاده نموده و نسبت به وثیقهگذاری و یا استقاده از تضمین یک شخص ثالث استفاده کند.
در بازار سرمایه ایران عکس این ماجرا اتفاق افتاده است. ابتدا اوراق با تضمین منتشر شده است و هماکنون به سوی استفاده از رتبهبندی اعتباری در حرکت هستیم. بازارسرمایه و فعالان آن به خصوص در حوزه اوراق درآمد ثابت باید به این نتیجه برسند که سرمایهگذاری در اوراق بدهی، متضمن ریسک میباشد و هر شرکتی بر اساس شرایط اعتباری خود از احتمال نکول تعهدات برخوردار است.
به نظر میرسد عمده دارندگان اوراق بدهی در حال حاضر در بازارسرمایه، صندوقهای سرمایهگذاری و سرمایهگذاران نهادی هستند. بنابراین تعداد کمی از افراد حقیقی در این اوراق سرمایهگذاری کردهاند. پس دستاندرکاران بازارسرمایه نباید نگران نکول تعهدات از جانب بانی اوراق بدهی باشند که با استفاده از رتبهبندی اعتباری اقدام به انتشار اوراق کرده است.